|
استان مركزي تقريباُ
در مركز ايران قرار دارد . اين استان از شمال به استان هاي تهران و
قزوين, از غرب به استان همدان , از جنوب به استانهاي لرستان و اصفهان
واز شرق به استانهاي تهران , قم و اصفهان محدود است . اين استان با
مساحتي معادل 29530 كيلومتر مربع حدود 82 / 1 درصد از مساحت كل كشور را
به خود اختصاص داده است . بر اساس آخرين تقسيمات كشوري درسال 1375 ,
استان مركزي داراي 8 شهرستان , 15 بخش , 19 شهر ، 60 دهستان و 1394
آبادي داراي سكنه و 46 آبادي خالي از سكنه است .
جغرافياي تاريخي استان
باستناد منابع تاريخي
, استان مركزي در هزارة اول قبل ازميلاد جزو ايالات ماد بزرگ بود كه
تمام قسمت مركزي و غربي ايران را در بر مي گرفت واز كانون هاي قديم
استقرار در فلات ايران به شمار مي رفته است . درزمان سلوكيان , اين
منطقه , مخصوصاُ قسمت شمالي آن (دهستان خورهه) مورد توجه حكام يوناني
قرار گرفت . وجود آثار باستاني باقي مانده ازاين دوران در خورهه مؤيد
اين نظر است . در زمان خسروپرويز ـ پادشاه ساساني ـ ايران به چهار بخش
(كوست ) تقسيم شد. اين چهار بخش عبارت بودن از : باختر (شمال) ،
خورآبان يا خوارآسان (مشرق) , نيمروز (جنوب) و خوربران (مغرب) . اين
منطقه در كوست خوربران (مغرب) كه به معني محل غروب خورشيد بود قرار
داشت . در قرن اول اسلامي اين منطقه به نام ايالت جبال يا قهستان تغيير
نام داد , به طوري كه جغرافيانويسان اسلامي اين قرن , از آن به عنوان
بخشي از بلاد پهلويان و به نام كوهستان يا قهستان (جبال ) نام برده
اند. اين منطقه درقرن دوم هجري همراه با همدان , ري و اصفهان به نام
عراق عجم ناميده شد. در قرن چهارم هجري قمري شهرهاي ايالت جبال عبارت
بودند از: همدان , رودآور , خورمه (خورهه) , سهرود , ابهر , سمنان , قم
, قاشان , روده , پوسته , كره , بره , گربايگان (گلپايگان) و .... در
اين دوره مراكز و كانونهاي درجه اول شهري نيز عبارت بودند از : ساوه ,
تفرش , وره , ساروق و گلپايگان و شهرهاي مبادلاتي درجه دوم نيز عبارت
بودند از : محلات , خمين , كميجان , ميلاجرد ، خنداب , اليثار , سامان
, خورهه , نيمور , نراق , دليجان , جاسب , ماْمونيه , الوير و ....
بودند . دراين مراكز غله , حبوبات , زعفران , انجير , انار , سيب ,
انگور , گردو , بادام , قيسي وساير محصولات سردرختي و باغي و خشكبار و
گياهان دارويي مانند ترنجبين در كنار محصولات صنايع دستي مانند : ظروف
سفالي و مسي و پارچه و كرباس , گليمنه , قالي و ... توليد مي شد .درچند
دهة اخير با توسعه راه آهن و احداث كارخانجات مختلف , به مرور چهره
منطقه عوض شد و بعد از تقسيمات جديد كشوري و ايجاد استان تهران و مركزي
, اين استان به مركزيت اراك به وجود آمد .
|
